سدپرس – سرویس گفتگو ، دکتر حمیدرضا خدابخشی ؛ در حالی که کشور ایران طی سه دهه گذشته با تنشهای شدید آبی مواجه شده، آمارهای رسمی نشان میدهد بحران کمآبی اکنون به مرحله هشدار جدی رسیده است.
بر اساس دادههای منتشرشده، میانگین بارش سالانه ایران در دهه اخیر نزدیک به ۵۰ میلیمتر کاهش داشته و به کمتر از ۲۰۰ میلیمتر رسیده است. این کاهش موجب شده تا منابع آب تجدیدپذیر کشور با افت بیش از ۳۰ درصدی نسبت به اوایل دهه ۱۳۷۰، اکنون کمتر از ۹۰ میلیارد مترمکعب باشد.
بنابر بررسیها، بیش از نیمی از آب مصرفی کشور از منابع زیرزمینی تأمین میشود؛ موضوعی که به افت شدید تراز آبخوانها و بروز مخاطرات جدی زیستمحیطی منجر شده است. همچنین طبق آخرین آمار رسمی، تنها ۴۶ درصد ظرفیت سدهای کشور پر است و ۱۸ سد بزرگ کمتر از ۱۵ درصد حجم دارند. این آمارها بیانگر برداشت سالانه تقریباً ۱۰۰ درصدی از منابع آب تجدیدپذیر کشور است؛ در حالی که استاندارد جهانی مصرف پایدار زیر ۴۰ درصد تعیین شده است.
از منظر کیفیت آب نیز وضعیت قابل توجه نیست؛ گزارشها حاکی از آلودگی ۶۰ تا ۷۰ درصد رودخانههای کشور و غیرقابل شرب شدن بخش مهمی از آب به دلیل ورود فاضلاب شهری و مواد شیمیایی کشاورزی است.
در استان خوزستان نیز شرایط منابع آبی از وضعیت نگرانکننده برخوردار است. کاهش چشمگیر بارندگی (۳ تا ۱۰ درصد طی یک دهه در برخی ایستگاهها)، افزایش تقاضای آب برای محصولات کشاورزی (حدود ۱۰ درصد)، و افت متوسط آورد رودخانههای اصلی استان (٪۲ تا ۳۳ درصد)، نشاندهنده تشدید بحران است. کیفیت آب شرب شهرهایی مثل اهواز، آبادان و شادگان نیز مطلوب نیست و مشکلات بیلان منفی آبهای زیرزمینی در دشتهایی مانند رامهرمز و باغملک وجود دارد.
در مجموع، کاهش محسوس ذخایر پشت سدها و ادامه افت شاخصهای آبی در کشور، نشانهای بارز از فروپاشی تدریجی منابع آب ایران در سه دهه اخیر است؛ موضوعی که زنگ هشدار جدی را برای مدیران، کارشناسان و همه شهروندان ایرانی به صدا درآورده است.
🔜 ادامه دارد…
در بخش دوم این گفتگو، به بررسی چالشهای ساختاری مدیریت آب و چرایی شکست حکمرانی آبی در ایران خواهیم پرداخت.
