سدپرس / سرویس گفتگو / دکتر حمیدرضا خدابخشی : در حالی که بحران کمآبی به یکی از مهمترین مسائل ایران تبدیل شده است، بررسی کارشناسانه نشان میدهد که محدودیت منابع آب تنها ناشی از کاهش بارش و خشکسالی نیست؛ ضعف ساختار مدیریتی، نبود هماهنگی در سیاستگذاری و تکرار تصمیمات بخشی و مقطعی، سهم چشمگیری در بنبست منابع و تشدید بحران دارند.
دادههای ملی حاکی از کاهش بیش از ۳۰ درصدی منابع آب تجدیدپذیر کشور و افت ۵۰ میلیمتری بارش سالانه است. تنها ۴۶ درصد ظرفیت سدها پر شده و برداشت آب تقریباً به ۱۰۰ درصد منابع تجدیدپذیر رسیده است، در حالی که استاندارد جهانی مصرف پایدار زیر ۴۰ درصد است.
در خوزستان، کاهش ۲۰ تا ۳۳ درصدی آبدهی رودخانهها، افت بیلان منفی آب زیرزمینی، و کیفیت نامطلوب آب شرب در شهرهایی مانند اهواز و آبادان، نمایانگر ضعف مدیریت و برنامهریزی است. فقدان برنامهریزی یکپارچه کشوری و بخشینگری، زمینهساز سودجویی و اجرای ناقص سیاستهای ملی مانند سند امنیت غذایی و سند ملی آب شده است.
برداشت بیرویه از آب زیرزمینی، تمرکز افراطی بر کشاورزی سنتی و پرمصرف، و اصرار بر کشت محصولات آببر در مناطق پرتنش، ظرفیت مقابله با خشکسالی را کاهش داده است. ضعف نظارت، نبود سازوکار قیمتگذاری واقعی آب و بیبرنامگی در بازتوزیع منابع، بحران امروز را فراتر از پیشبینیهای اقلیمی ظاهر کرده است.
بحران آب ایران محصول مشترک عوامل اقلیمی و ناکارآمدی ساختاری در حکمرانی است و بدون اصلاح قوانین و تغییر الگوی مدیریت، کشور با خطر ورشکستگی آبی مواجه خواهد شد.
🔜 ادامه دارد…
در بخش بعدی: همافزایی آب و انرژی
با توجه به نقش سدها و نیروگاههای برقآبی، چگونه میتوان تعامل و همافزایی بیشتری میان مدیریت منابع آب و تولید انرژی ایجاد کرد؟
گفتوگو با دکتر خدابخشی ادامه دارد.
